Bloedgroef, hi, bo-hi en no-hi

De bloedgroef. Smeden van diverse continenten en perioden hebben deze eigenschap toegevoegd op allerlei typen messen en zwaarden. De benaming voor een bloedgroef op een Japans zwaard of mes wordt bo-hi of ook wel hi genoemd. Deze laatste benaming zal ik ook gaan gebruiken in het verdere artikel.

Omtrent de hi bestaan diverse verhalen: het zou ervoor zorgen dat het bloed sneller het lichaam verlaat wanneer gebruikt als steekwapen. Het zou een vacuüm voorkomen waarmee het zwaard muurvast in een tegenstander komt te zitten. Anderen claimen dat de hi extra interne schade veroorzaakt.

Geen van bovengenoemde is waar. De bloedgroef of bloedgeul is een mythe bedacht door mensen welke waarschijnlijk nog nooit een zwaard in handen hebben gehad noch enig idee hoe deze te moeten gebruiken.



De uitsparing in het blad van een zwaard of mes is bedoeld ter verlaging van het gewicht en dus een verbetering van het balans. In het onderstaande voorbeeld wordt een Japanse katana gebruikt om dit uit te leggen:

Een persoon van 1.75m behoeft een nagasa (het snij deel van het blad) van 2.45 shaku. Dit is  ongeveer 74 centimeter. Laten we zeggen dat het stuk verwijderde staal per centimeter ongeveer 5 gram weegt wordt er op een stuk van 70 centimeter (hi aan beide twee zijden) 740 gram bespaard aan gewicht. Het verschil tussen een katana met of zonder hi is dus minimaal een halve kilo!

Een volledige katana in koshirae met hi heeft een balanspunt van ongeveer 11-14 centimeter vanaf de tsuba. Bij een versie zonder hi zal dit punt een aantal centimeters verder liggen.
Gekeken vanuit de metallurgie heeft de groef ook nog een ander doel:

Door een geul te plaatsen op een blad wordt de effectieve oppervlakte groter welke blootgesteld wordt aan het verhardingsproces. Meer oppervlak op de geharde schil en een dunnere binnenkern betekent een harder maar ook een breekbaarder blad. De afgeronde holle vorm van de hi draagt ook bij aan de stugheid van het blad.

Er bestaan diverse type hi op katana. Zo kan een katana uitgerust zijn met een enkele of dubbele hi of kan de hi maar een deel van het blad beslaan. Een ‘halve’ hi welke stopt voor de mono-uchi levert bijvoorbeeld wel een gewichtverlaging op, zonder in te leveren op slagkracht.

Shinogi en shinogi-ji

Deze twee secties van de katana zijn met name goed zichtbaar op zwaarden zonder hi. De shinogi is de verhoogde hoek op de zijkant van het blad. Het vlak vanaf deze lijn tot aan de rugzijde van het blad is de shinogi-ji. De shinogi lijn bevindt het zich meestal op een derde deel vanaf de rugzijde.

De shinogi en shinogi-ji worden gebruikt om het zwaard van een tegenstander te blokkeren. Dit stuk zal dus flinke klappen moeten kunnen opvangen en wordt om deze reden iets dikker gemaakt.
Aangezien een katana met hi geen vlakke shinogi-ji heeft zal deze dus eerder breken dan een katana met een massieve shinogi-ji.

Wel of geen hi

Het trainen met een katana zonder hi zal met zijn hogere gewicht een stuk meer inspanning vereisen. De kans op het aanleren van foutieve bewegingen is hierbij een stuk groter. Een lichtgewicht (soms zelfs aluminium) katana maakt het gemakkelijker om de slagen correct uit te voeren.  Dit is de reden dat voor beginnend gebruik in vechtsport (stijlvormen) vaak een katana met hi wordt aangeraden. Een bijkomstig hulpmiddel is het suizende geluid wat de hi veroorzaakt bij een correcte slag. Het lagere gewicht maakt het ook mogelijk om bewegingen sneller (en dus spectaculairder) uit te voeren.

Ben je klaar voor de volgende stap of houd je je bezig met ‘backyard cutting’ of tameshigiri? Dan is het volgende stuk voor jou!

Katana zonder hi zijn een stuk zwaarder en hebben dus ook direct een hogere slagkracht. Het vergt een stuk meer kracht om de katana in gang te brengen. Ook zul je merken dat het moeilijker is om je technieken goed uit te blijven voeren. Een goede concentratie is dus meer dan belangrijk!

De vlakke shinogi-ji creëert (in tegenstelling tot de holle vorm van de hi) geen extra weerstand wanneer het blad zijn doel raakt. Het gevolg: een betere en strakkere snijrand. Ook gaat het zwaard hiermee sneller door het object heen; en ben je sneller paraat voor de volgende slag.

Bij sommige speciale tameshigiri katana worden zelfs de shinogi lijn en yokote volledig weggepolijst om zo weinig mogelijk weerstand te hebben.
De diverse eigenschappen maken het dus niet gemakkelijker om een passend zwaard te kiezen. Hieronder nog even een overzicht van de eigenschappen van een katana met en zonder hi.

Met hi Lichter in gewicht Sneller in gebruik Balanspunt dichter bij de tsuba Lagere weerbaarheid tegen aanvallen Minder geschikt voor tameshigiri Lagere slagkracht (door lager gewicht)

Zonder hi Zwaarder in gewicht Balanspunt verder van de tsuba Langzamer en moeilijker in gebruik Dikke shinogi-ji vlak voor het blokkeren van aanvallen Massiever en dus minder breekbaar Uitermate geschikt voor tameshigiri (meer slagkracht en minder weerstand)