Van Tachi tot katana
Er zijn diverse type Japanse zwaarden. De meest bekende is de daitō oftewel de katana. Echter kent het Japanse zwaard vele vormen, typen en namen:
Vanaf de periode Heian (ongeveer 800 n.Chr.) droegen krijgers Tachi. Deze zwaarden waren veelal versierd met diverse ornamenten en speciale uitsneden. De Tachi kenmerkte zich door een sterkere kromming (sori) welke met het snijvlak naar onderen gedragen werd. Hooggeplaatste krijgers verplaatsten zich meestal te paard en moesten omlaag slaan om voetkrijgers te raken. De sterke kromming zorgde er vervolgens voor dat het zwaard niet zou ‘hakken’ maar snijden, zodat het zwaard niet bleef vaststeken in een tegenstander wanneer gebruikt in volle draf.
Modern gesmede Tachi
De Uchigatana is de opvolger van de Tachi. Dit zwaard is zowel in vorm als gebruik de directe voorloper van de katana. Bij de Uchigatana loopt het gebied van de mono-uchi tot aan de kissaki iets spitser toe. Ook werd voor het eerst het snijvlak naar boven gedragen; wat een enorme invloed heeft gehad op de zwaardvechtkunst. Het dragen van het zwaard met het snijvlak naar boven heeft er voor gezorgd dat het trekken en de aanval als één beweging kon worden uitgevoerd. Dit is nog steeds één van de basisprincipes van de zwaardvechtkunsten Iaijutsu en battōjutsu.
In de Muromachi periode (1400 n.Chr.) kwam de samurai-klasse in opkomst. Deze krijgers waren met name actief als directe beschermers van hooggeplaatste families en clans. In deze rol kwamen samurai vaker in snelle confrontaties en ontstond de behoefte aan een snel, flexibel en handelbaar zwaard. Het product hiervan is roemruchtige zwaard van de samurai: de katana.
link: content/bibliotheek/van-tachi-tot-katana/content_id=15
Bloedgroef, hi, bo-hi en no-hi
De bloedgroef. Smeden van diverse continenten en perioden hebben deze eigenschap toegevoegd op allerlei typen messen en zwaarden. De benaming voor een bloedgroef op een Japans zwaard of mes wordt bo-hi of ook wel hi genoemd. Deze laatste benaming zal ik ook gaan gebruiken in het verdere artikel.
Omtrent de hi bestaan diverse verhalen: het zou ervoor zorgen dat het bloed sneller het lichaam verlaat wanneer gebruikt als steekwapen. Het zou een vacuüm voorkomen waarmee het zwaard muurvast in een tegenstander komt te zitten. Anderen claimen dat de hi extra interne schade veroorzaakt.
Geen van bovengenoemde is waar. De bloedgroef of bloedgeul is een mythe bedacht door mensen welke waarschijnlijk nog nooit een zwaard in handen hebben gehad noch enig idee hoe deze te moeten gebruiken.
De uitsparing in het blad van een zwaard of mes is bedoeld ter verlaging van het gewicht en dus een verbetering van het balans. In het onderstaande voorbeeld wordt een Japanse katana gebruikt om dit uit te leggen:
Een persoon van 1.75m behoeft een nagasa (het snij deel van het blad) van 2.45 shaku. Dit is ongeveer 74 centimeter. Laten we zeggen dat het stuk verwijderde staal per centimeter ongeveer 5 gram weegt wordt er op een stuk van 70 centimeter (hi aan beide twee zijden) 740 gram bespaard aan gewicht. Het verschil tussen een katana met of zonder hi is dus minimaal een halve kilo!
Een volledige katana in koshirae met hi heeft een balanspunt van ongeveer 11-14 centimeter vanaf de tsuba. Bij een versie zonder hi zal dit punt een aantal centimeters verder liggen.
Gekeken vanuit de metallurgie heeft de groef ook nog een ander doel:
Door een geul te plaatsen op een blad wordt de effectieve oppervlakte groter welke blootgesteld wordt aan het verhardingsproces. Meer oppervlak op de geharde schil en een dunnere binnenkern betekent een harder maar ook een breekbaarder blad. De afgeronde holle vorm van de hi draagt ook bij aan de stugheid van het blad.
Er bestaan diverse type hi op katana. Zo kan een katana uitgerust zijn met een enkele of dubbele hi of kan de hi maar een deel van het blad beslaan. Een ‘halve’ hi welke stopt voor de mono-uchi levert bijvoorbeeld wel een gewichtverlaging op, zonder in te leveren op slagkracht.
Shinogi en shinogi-ji
Deze twee secties van de katana zijn met name goed zichtbaar op zwaarden zonder hi. De shinogi is de verhoogde hoek op de zijkant van het blad. Het vlak vanaf deze lijn tot aan de rugzijde van het blad is de shinogi-ji. De shinogi lijn bevindt het zich meestal op een derde deel vanaf de rugzijde.
De shinogi en shinogi-ji worden gebruikt om het zwaard van een tegenstander te blokkeren. Dit stuk zal dus flinke klappen moeten kunnen opvangen en wordt om deze reden iets dikker gemaakt.
Aangezien een katana met hi geen vlakke shinogi-ji heeft zal deze dus eerder breken dan een katana met een massieve shinogi-ji.
Wel of geen hi
Het trainen met een katana zonder hi zal met zijn hogere gewicht een stuk meer inspanning vereisen. De kans op het aanleren van foutieve bewegingen is hierbij een stuk groter. Een lichtgewicht (soms zelfs aluminium) katana maakt het gemakkelijker om de slagen correct uit te voeren. Dit is de reden dat voor beginnend gebruik in vechtsport (stijlvormen) vaak een katana met hi wordt aangeraden. Een bijkomstig hulpmiddel is het suizende geluid wat de hi veroorzaakt bij een correcte slag. Het lagere gewicht maakt het ook mogelijk om bewegingen sneller (en dus spectaculairder) uit te voeren.
Ben je klaar voor de volgende stap of houd je je bezig met ‘backyard cutting’ of tameshigiri? Dan is het volgende stuk voor jou!
Katana zonder hi zijn een stuk zwaarder en hebben dus ook direct een hogere slagkracht. Het vergt een stuk meer kracht om de katana in gang te brengen. Ook zul je merken dat het moeilijker is om je technieken goed uit te blijven voeren. Een goede concentratie is dus meer dan belangrijk!
De vlakke shinogi-ji creëert (in tegenstelling tot de holle vorm van de hi) geen extra weerstand wanneer het blad zijn doel raakt. Het gevolg: een betere en strakkere snijrand. Ook gaat het zwaard hiermee sneller door het object heen; en ben je sneller paraat voor de volgende slag.
Bij sommige speciale tameshigiri katana worden zelfs de shinogi lijn en yokote volledig weggepolijst om zo weinig mogelijk weerstand te hebben.
De diverse eigenschappen maken het dus niet gemakkelijker om een passend zwaard te kiezen. Hieronder nog even een overzicht van de eigenschappen van een katana met en zonder hi.
Met hi- Balanspunt dichter bij de tsuba
- Lagere weerbaarheid tegen aanvallen
- Minder geschikt voor tameshigiri
- Lagere slagkracht (door lager gewicht)
| Zonder hi- Balanspunt verder van de tsuba
- Langzamer en moeilijker in gebruik
- Dikke shinogi-ji vlak voor het blokkeren van aanvallen
- Massiever en dus minder breekbaar
- Uitermate geschikt voor tameshigiri (meer slagkracht en minder weerstand)
|
link: content/bibliotheek/bloedgroef-hi-bo-hi-en-no-hi/content_id=16
Miyamoto Musashi - Book of five Rings
Miyamoto Musashi.
Waarschijnlijk geen naam waar veel mensen van gehoord hebben. Hij was geen grondlegger van een geloof met regels en dogma's. Geen duizenden leden die hem aanbaden. Alleen een man met een visie.
Musashi was een samurai krijger, zodanig meester in de krijgskunst dat hij zijn latere tegenstanders versloeg met niet meer dan 2 houten zwaarden (=bokken, houten traininskatana).
A book of five rings
Zijn bevindingen en visie over confrontaties en vakmanschap heeft hij vastgelegd in het boek "Go Rin No Sho" (a book of five rings). Onderwerpen als houding, meditatie, confrontatiemethodieken komen aan bod om te beschrijven wat "de Weg" is naar meesterschap. Ook meer algemene zaken worden besproken zoals het omgaan met emoties en factoren in je omgeving. Geen stellige regels, alleen manieren welke voor hem succesvol zijn gebleken. Wie echter verder leest dan de woorden merkt dat deze technieken niet alleen in de vechtsport gebruikt kunnen worden. Het is interessant om te lezen hoe een persoon geboren in 1584 zo een open kijk heeft op het leven. Hij geeft aan invloeden uit het Boedisme, Shintoisme, Confucianisme en meer te hebben gezien. Toch bepaalde hij zijn eigen "Weg".
Elementen uit het boek die voor mij erg belangrijk waren zijn relativeringsvermogen, zelfkritiek en het verschil tussen kijken en zien.
Voor een ieder die wil werken aan zijn (of haar) persoonlijk groei, adviseer ik dit boek. Dus hierbij voor mijn mede samurai, lees en verrijk uw geest
De tekst hiervoor is vrij verkrijgbaar. Ik heb het document echter geheel naar eigen smaak opgemaakt en gegoten in een jasje dat lekker wegleest. Het heeft alle correcte marges van een boek dus als je een printer hebt welke de 'booklet' optie heeft dan komt het er perfect uit!
Ook ben ik begonnen met de vertaling naar het Nederlands van dit prachtige manuscript. Op een of ander manier krijg ik een goed gevoel om de kennis die ik hiermee heb opgedaan door te geven.
Wanneer het vertaalde manuscript voltooid is zal ik het openstellen voor het publiek. Ook deze versie zal worden opgemaakt als een boek.
link: content/bibliotheek/miyamoto-musashi/content_id=24
Hontai Yoshin-ryu
Sjoerd uit Warnsveld heeft met op dit specifieke artikel gewezen over Hontai Yoshin-ryu; een vrij bekende Ryu stijl welke met name getraind wordt vanwege zijn effectieve ju-jutsu. Net zoals bij alle Ryu wordt er ook aandacht gegeven aan diverse wapentrainingen zoals het zwaard, naginata, bo, jo en meer.
Voor meer informatie verwijs ik je graag naar het originele artikel op Koryu.com:
http://www.koryu.com/library/gbuyens1.html
Op de website Koryu.com staat echt honderden uren aan informatie over diverse Japanse scholen / stijlen.
De term Koryu betekent in het Japans letterlijk: Oude School. Hiermee worden vechtstijlen bedoeld waar geen wijzigingen in de technieken aan gebeuren. Het draait hierbij om het doorgeven van de originele technieken, bewegingen en tradities welke ooit zijn bedacht door het eerste hoofd van de school. Het is het beste te vergelijken met de originele Latijnse taal. Hoewel er nog vele mensen in geschoold zijn zullen en geen nieuwe woorden in verschijnen.
Sjoerd, bedankt!
Osu!
Jeffrey Ching
link: content/bibliotheek/hontai-yoshin-ryu/content_id=30
